Ondergrondse kalkgroeven: Een verborgen wereld

Gebruik van de groeven

Naast de winning van bouwsteen kregen de groeven door de jaren heen diverse functies. Ze dienden als schuilplaats voor mens en vee in tijden van oorlog. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden sommige groeven, zoals de Barakkengroeve, de Bonsdalgroeve en groeven op de Boschberg, ingericht als ondergrondse werkplaatsen voor de Duitse oorlogsindustrie. Later bleken de gangen door hun constante temperatuur van 9–12 graden ideaal voor de champignonteelt en als opslag voor wintervoorraden, zoals appels. In een andere periode kreeg de ondergrond opnieuw een bijzondere functie: zo was in de Boschberggroeve jarenlang een geheim NAVO-hoofdkwartier (Joint Operations Centre) gevestigd. 

Belang voor dieren en planten

Tegenwoordig vormen de groeven een cruciaal natuurreservaat, vooral als overwinteringsplek voor vleermuizen. Jaarlijks slapen hier duizenden exemplaren van circa 15 verschillende soorten, zoals de vale vleermuis en de ingekorven vleermuis. Ook andere dieren zoals dassen, vossen en uilen gebruiken de ingangen graag als beschutting. Rondom de groeven zorgt de kalkrijke bodem voor een unieke flora; zoals zeldzame orchideeën op de hellingen en de tongvaren die vaak bij luchtkokers of vochtige ingangen te vinden is. 

Op pad in de groeven

Mensen die met passie de ondergrondse wereld verkennen of onderzoeken, worden ‘berglopers’ genoemd. Het rondlopen in deze labyrinten is een bijzondere ervaring vanwege de absolute duisternis en de overdonderende stilte. De temperatuur is er vrijwel constant tussen de 9 en 12 graden en de luchtvochtigheid is met 95% extreem hoog. Het betreden van groeven is echter niet zonder risico: veel stelsels zijn instabiel door loshangende plafonddelen of afbrokkelende pilaren, wat kan leiden tot instortingen. Een bezoek onder begeleiding is daarom de veiligste manier om deze bijzondere wereld te ervaren. 

Kijk voor meer informatie over groevenlopen en onderzoek bij de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven (SOK).Of ga mee met een van de excursies hieronder. Een bezoek onder begeleiding is de veiligste manier om deze bijzondere wereld te ervaren. 

Overige groeves

 Toegang en excursies

De meeste groeven zijn uit oogpunt van veiligheid en natuurbescherming afgesloten, met name voor de rust van overwinterende vleermuizen. Er zijn echter verschillende locaties waar je de geschiedenis en natuur zelf kunt ervaren tijdens een excursie: 

• Bonsdalgroeve: Deze groeve is van mei tot oktober geopend voor publiek. Een gids van Maastricht Underground neemt je mee door de gangen waar de mergelgeschiedenis en het gebruik als vliegtuigmotorenfabriek in de Tweede Wereldoorlog centraal staan.
• Curfsgroeve: In de zomermaanden organiseert Het Limburgs Landschap excursies in dit imposante gebied. Je leert hier alles over de metershoge mergelwanden, het beheer met landgeiten en de bijzondere flora en fauna.
• Groeve ’t Rooth: Vanwege de veiligheidseisen is deze grote dagbouwgroeve niet vrij toegankelijk voor het publiek. Om de planten- en dierenwereld in dit unieke stukje natuur toch te kunnen beleven, worden er regelmatig georganiseerde excursies gehouden.
• Bemelerberg: Tijdens speciale excursies van Het Limburgs Landschap ontdek je de “topnatuur” van dit gebied. Je wandelt langs de indrukwekkende mergelrotsen, de zeldzame kalkgraslanden en de grote ingangspartijen van de onderaardse groeven. 
• Groeve Blom: In deze kleine groeve met zijn steile mergelrotsen en grote plas worden regelmatig excursies georganiseerd door Het Limburgs Landschap om de bijzondere natuurwaarden te ontdekken.
• NAVO-hoofdkwartier: In dit voormalige geheime hoofdkwartier ten zuiden van Maastricht leiden vrijwilligers je rond. Je maakt hier kennis met een uniek stuk geschiedenis uit de Koude Oorlog.
• Jezuïetenberg: Een fascinerende plek waar kunst, geschiedenis en natuur samenkomen. Je vindt hier talloze gedetailleerde reliëfs en sculpturen van Bijbelse taferelen en historische figuren die door de jezuïeten in de mergelwanden zijn gekerfd. Rondleidingen worden verzorgd door de vrijwilligers van Stichting Jezuïetenberg. 

 Bekijk het actuele aanbod en reserveer via de activiteitenkalender van Het Limburgs Landschap of op de website van Maastricht Underground.